Nadużycie środków odurzających
Nadużycie środków odurzających traktowane jest zazwyczaj jak jeden z wielu możliwych stanów zatrucia, wymagających stosowania rutynowych form intensywnej terapii, polegającej na usunięciu z organizmu toksycznych substancji i podtrzymaniu podstawowych czynności fizjologicznych. Znacznie bardziej złożonym zagadnieniem jest usuwanie efektów zależności fizycznej. Nagłe zaprzestanie używania opiatów czy barbituranów niesie ze sobą wyjątkowo silne ryzyko ujawnienia się wielu groźnych zaburzeń. Dlatego niemal powszechnie obowiązującą zasadą postępowania jest aplikowanie pacjentom zmniejszonych dawek poprzednio stosowanego środka lub jego substytutów. Zdaniem farmakologów, używane w leczeniu szpitalnym “atrapy” opiatów czy pochodnych kwasu barbiturowego powinny znosić euforyzujące działanie narkotyku, wykazywać brak toksyczności w długotrwałym leczeniu nimi, umożliwiać prowadzenie normalnego trybu życia przez pacjenta i przede wszystkim zapobiegać objawom abstynencyjnym. Niektóre z tych leków jednakże – eliminując wprawdzie dolegliwe efekty nagłego odstawienia narkotyku – wywołują u osób leczonych nową postać zależności fizycznej. Nie chodzi tu wyłącznie o historyczne już przypadki uzależnień spowodowanych stosowaniem morfiny w leczeniu konsumentów opium czy używanie heroiny w terapii morfistów. Według opinii licznych zachodnioeuropejskich i amerykańskich specjalistów podobne skutki wywołuje stosowanie w tych krajach popularnego substytutu opiatów – metadonu. Również w polskiej literaturze niejednokrotnie podkreślano, iż leki używane w procesie detoksykacji powodują krzyżową tolerancję i zależność. Kontrowersje towarzyszą także zagadnieniu wywoływania zależności fizycznej przez inne rodzaje środków, w tym głównie przez pochodne amfetaminy. Ujawniają się one zwłaszcza przy detoksykacji ich konsumentów. Zdaniem jednego z ekspertów: “(…) niezależnie od tego, jak przedstawia się sprawa faktycznie, pewne jest, że objawy abstynencyjne (niezależnie od tego, czy są uwarunkowane “głodem tkankowym” czy też psychogennie) mogą być bardzo przykre w subiektywnym odczuciu chorego. Dlatego też, wydaje się, iż (…) można i należy decydować się na stopniowe odstawianie przetworów amfetaminowych u osób, które przeżywają ciężko i burzliwie objawy głodu”. Decyzja o zastosowaniu odtrucia w przypadku amfetamin możliwa jest wyłącznie na podstawie klinicznej diagnozy każdego przypadku i w zasadzie nie daje się ująć w ramy uniwersalnych reguł. Stwierdzenie to – jak się wydaje – w równym stopniu odnosi się także do konsumentów opiatów. Wyniki przytaczanego w poprzedniej części pracy eksperymentu’, przedstawiające zależność pomiędzy świadomym przyjmowaniem przetworów maku a odczuwaniem objawów zespołu abstynencyjnego, sugerują, iż kwestia dolegliwości związanych z istnieniem zależności fizycznej może być w znacznym stopniu determinowana subiektywnymi oczekiwaniami samych zainteresowanych. Gdyby zastosować kryteria, którymi posługujemy się na co dzień oceniając stan naszego zdrowia, można by sądzić, że proces detoksykacji skutecznie uwalnia